Welke sluitertijd bij portretfotografie?
19 januari 2022 
18 min. leestijd

Welke sluitertijd bij portretfotografie?

Wellicht vraag jij je af welke sluitertijd je moet gebruiken bij het maken van een portretfoto. Er zijn immers enorm veel mogelijkheden. Zelf gebruik ik het liefst een sluitertijd van minimaal 1/125e seconden, voor mij persoonlijk perfect!  Door ervaring heb ik gemerkt en geleerd dat dit een prima sluitertijd is voor geposeerde portretten. Buiten kies ik soms een andere - snellere - sluitertijd, afhankelijk van de lichtomstandigheden. Binnen ga ik soms wel tot 1/80e seconden, maar ook dit is afhankelijk van hoe het licht binnenshuis is. Hieronder volgen verschillende voorbeeldsituaties met de bijbehorende, gebruikte sluitertijden. Ook zal ik de andere belichtingsinstellingen vermelden.

Belangrijke richtlijn: Hou de ISO waarde van je camera zo láág als mogelijk! Dit komt de beeldkwaliteit ten goede, qua scherpte en ook de hoeveelheid ruis.

[[showindex]]

Sluitertijd bij een portretfoto buiten: Bewolkt weer ☁️

Bewolkt weer is heel prettig om portretten te schieten. Het licht is dan zacht, flatterend en je hoeft je niet druk te maken om harde schaduwen. Óf in de schaduw, waarbij in ieder geval de zon niet direct op je model schijnt. Voor portretten van het Azalais Quartet was ik in de zomer van 2020 in het Haagse bos. We stonden op een open plek in het bos, en de zon stond om 18:00 uur al redelijk laag, waardoor die (bijna) achter de bomen verdween. Schaduw dus! Ik wilde persé dat de achtergrond mooi wazig zou worden, dus ik koos voor een groot diafragma, namelijk F/2.8. De ISO waarde op 80, en jawel, voor dit portret van Alexandra was de sluitertijd 1/125 s ;)

Alexandra - Azalaïs Quartet, 2020
ISO 80 - F/2.8 - 1/125 sec


De volgende foto, een groepsfoto is wel een interessante, want die is geschoten rond 21:00 uur 's avonds. Ruim drie uur later, en dus een stuk donkerder. Hiervoor wilde ik wel een wat grotere scherptediepte, dus ik koos voor diafragma F/4.0. Een aangezien ik altijd sluitertijd 1/125e wil....moest de ISO waarde naar 400.

Azalaïs Quartet - Raquel, Alexandra, Elena, Carla, 2020
ISO 400 - F/4.0 - 1/125 sec

Vervolgens nog even rondgelopen op zoek naar een andere setting buiten het bos. We zagen een grote witte muur, waar onderstaande groepsfoto uit rolde. Deze was rond 2130 geschoten, dus het nóg donkerder. Maar het viel mee, want nu waren er geen hoge bomen die het licht 'tegenhielden'. Ik moest de ISO waarde wel omhoogschroeven naar 800. Ik heb bewust gekozen voor diafragma F/2.8, omdat ik wel wat blur wilde in de achtergrond links.

Azalaïs Quartet - Raquel, Alexandra, Elena, Carla, 2020
ISO 400 - F/2.8 - 1/125 sec


Het kan ook juist leuk of interessant zijn om juist een lange(re) sluitertijd te gebruiken bij portretfotografie. Je kunt dan heel mooi letterlijk een blur van beweging in je beeld vangen. Bijvoorbeeld bij deze foto van Eliza, geschoten in Rotterdam. Je moet dan wel veel verschillende sluitertijden uitproberen, kijken wat mooi werkt. Soms is jouw gekozen sluitertijd nét te snel of nét te lang. Als je dan eenmaal een passende sluitertijd hebt gevonden, dan is het ook vaak schieten - want je zult vaak mis schieten. En, omdat er gedurende relatief lange tijd licht op je camerasensor komt, moet je dat weer compenseren met bijvoorbeeld een klein(er) diafragma dan je normaal gebruikt. In dit geval F/11.

Eliza, 2020
ISO 80 - F/11 - 1/8 sec


Grappig genoeg is deze laatste foto óók met 1/125 seconden geschoten. Maar omdat haar beweging zo snel is, krijg je - weliswaar subtiel - alsnog motion blur.

Eliza, 2020
ISO 80 - F/2.8 - 1/125 sec



Sluitertijd bij een portretfoto buiten: Zonnig weer ☀️ 

Als de zon vol schijnt, dan is er een enorme hoeveelheid licht aanwezig. Dat betekent dat je bij je camera instellingen ervoor moet zorgen dat de hoeveelheid licht als het ware 'tegengehouden' wordt. Dat kun je op meerdere manieren doen. De ISO waarde kun je omlaag gooien, maar die heb je als het goed is al zo laag mogelijk. Diafragma kun je wat meer knijpen, maar dat heeft invloed op je scherptediepte - dus dat moet je willen. De beste oplossing is dan om de sluitertijd veel korter te maken. Dat heb ik ook gedaan bij dit portret van Maaike, vol in de zon. De sluitertijd hiervoor was 1/1000 sec.

Maaike, 2020
ISO 80 - F/2.8 - 1/1000 sec

Bij dit tweede portret van Maaike is het ook zonnig, maar tussen de bomen geschoten. Het licht werd daardoor door takken en bomen tegengehouden, en dat zie je ook terug in de instellingen. Merk op dat ik de ISO hier op 200 heb ingesteld. Op ISO 80 vond ik wat tricky, omdat ik dan op 1/60 seconden had moeten fotograferen, met het risico op bewegingsonscherpte. Alhoewel, ik had eventueel op ISO 160 kunnen fotograferen besef ik net....

Maaike, 2020
ISO 200 - F/2.8 - 1/125 sec

Sluitertijd bij een portretfoto buiten: Wisselvallig 🌤️️ 🌥️

Tijdens het maken van deze portretfoto's van Kanako was het super wisselvallig. Het was dan eventjes zonnig, en dan dreef er weer een wolk voor. En toen brak de zon weer door enzovoorts enzovoorts. Dat ging een tijdje zo door, dus dan moet je continu schakelen met je instellingen. Vandaar ook dat er heel verschillende portretten uit zijn gekomen. Het waaide ook behoorlijk, wat je kunt zien in de wapperend haren van Kanako. Dat is ook de reden dat ik sluitertijd 1/250 sec gebruikte, om de beweging enigszins te bevriezen.

Kanako, 2020
ISO 160 - F/2.8 - 1/250 sec


Toen Kanako in de deuropening naar haar dakterras stond, zag ik hoe mooi het felle zonlicht op haar gezicht viel. Toen besloot ik om daar juist gebruik van te maken. Met enige aanwijzingen - "iets naar voren...nee, ietsje terug....ja, perfect, blijf stilstaan nu!" valt er nu een mooi baan zon op haar gezicht. Dit zie je ook terug in de sluitertijd, namelijk 1/4000 sec.

Kanako, 2020
ISO 160 - F/2.8 - 1/4000 sec


Sluitertijd bij een portretfoto binnen: 🏠

Tot slot ook nog een portret binnen gemaakt, vlak bij een raam aan de straatkant van haar huis. Let op hoe het licht heel mooi verloopt van lichtere delen naar donkere delen (schaduw). Overigens heb ik alle portretten vanaf statief gemaakt. Uit de hand zou denk ik wel lastiger worden met 1/100 seconden om goed scherp te kunnen stellen op een van haar ogen.

Kanako, 2020
ISO 320 - F/2.8 - 1/100 sec


Sluitertijd bij een portretfoto in een fotostudio: 📸

Tot nu toe heb ik alleen voorbeelden gegeven van portretfoto's met daglicht, en de daarbij gebruikte sluitertijd. In mijn fotostudio gebruik ik in 99% van de gevallen de volgende camera instellingen.

sluitertijd: 1/125 seconden
ISO waarde: 80
diafragma: F/8.0


De intensiteit van mijn flitser pas ik dan aan op zo'n manier dat ik de bovengenoemde instellingen kan gebruiken. Maar voor danseres Rosalie wilde ik juist op een subtiele manier haar dansbewegingen in beeld brengen. Door een klein beetje bewegingsonscherpte. Wat hier interessant is, is dat door de lange sluitertijd ook een beetje aanwezig licht wordt vastgelegd. Dit is de TL verlichting aan het plafond. En omdat mijn witbalans is ingesteld op flitslicht, zie je het continue licht als een subtiele gele tint op de plek van beweging. Je krijgt dus een mix van lichtbronnen, met de daarbij behorende kleurtemperatuur. Magic toch?


Rosalie, 2021
ISO 80 - F/4.0 - 1/4 sec



Rosalie, 2021
ISO 80 - F/4.0 - 1/4 sec


Rosalie, 2021
ISO 80 - F/4.0 - 1/4 sec

Conclusie

In de meeste gevallen wil je bij portretfotografie gewoon een scherpe foto met hoge kwaliteit. Daarnaast wil je bewegingsonscherpte voorkomen. Een sluitertijd van 1/125 seconden is dan een prima keuze voor geposeerde portretten. Waarschijnlijk kun je ook wel uit de voeten met 1/100 sec of 1/80 sec, maar ik speel dan liever iets meer op safe. Daarnaast fotografeer ik zelf al mijn portretten vanaf een statief. Dit doe ik om mijn eigen beweging uit het hele proces te halen. Denk bijvoorbeeld aan ademhaling, je lichaam beweegt daardoor. En probeer maar eens een camera uit de hand stil te houden en scherp te stellen op iemands oog! Maar wil je juist motion blur / bewegingsonscherpte in beeld, dan moet je of een langere sluitertijd gebruiken....of je model moet sneller bewegen ;)



Over de schrijver
Met Snapshot Dojo wil ik jou graag helpen met het 'naar the next level tillen van jouw portretfotografie. Denk aan licht, instellingen, compositie en bijvoorbeeld ook het geven van aanwijzingen aan je model. Maar ook voor advies over camera's of lenzen kun je bij me terecht. Heb je een vraag, opmerking of wil je gewoon wat kwijt? Mail me dan op kevin@snapshotdojo.nl ;)---"To become a master, you should always be a student" - Ken Shamrock
Reactie plaatsen